Paying the green energy bill

On Thursday the 1^st of March, the government of the Walloon region (the South of Belgium) adapted the green electricity targets. By 2016, 30,4% of all electricity consumed in Wallonia is to be green. This is a near doubling of the current target for 2012 which is at 15,75%.  These targets are to be viewed in the light of the green certificate systems that Belgium’s regions apply to promote the production of green electricity.

First, let me explain the basics of a green certificate system. Every producer of green electricity receives a green certificate for every MWh of electricity produced by its windmill, solar panel, biofuel-fired power station, etc.  Energy suppliers are to prove that a certain percentage of the electricity that they supply to end consumers has been produced from renewable sources. They do this by submitting green certificates to the authorities. They get these certificates for the green power stations that they own themselves or they buy them from others. As such, a green power producer that is not an energy supplier gets an extra source of income by selling green certificates to energy suppliers. The revenue on certificates is even the largest source of income on green power, more than the power sales. A Flemish, a Walloon and a Brussels market for green certificates have developed.

The prices in these market are limited to the upside and the downside by two further measures. On the upside, we have the penalty that suppliers are to pay when they don’t submit enough certificates.  This is 125 euro for Flanders and 100 euro for Wallonia. On the downside, there is the price that grid operators are obliged to pay for certificates. When the system was conceived, green energy investors expressed their worries that in case of over-supply of certificates (i.e. when the production of green power exceeds the target), the prices would collapse to zero. They argued that this risk would keep anyone from investing in green energy. The legislators therefore added an obligation for grid operators to buy the certificates at a certain price, e.g. 90 euro for a windmill built in Flanders after 1/1/2010. To add to the complexity, the minimum prices have been diversified according to the technologies. For solar panels, the minimum price was put above the penalty price, at a staggering 450 euro per MWh at the beginning (this has been brought down recently).  Owners of solar panels never sell their certificates to suppliers, they always sell them to the grid operators. These sell them on to the suppliers at the much lower market price, bearing the loss between the minimum price and the market. This loss is then passed on to the end consumer through increasing grid fees. This system gave birth to a heavy discussion as adverseries of green electricity argued that people that put solar panels on their rooftops have these paid for by their neighbours.

For a long time, the prices of green certificates were stable, at around 110 euro per MWh. However, we recently saw a collapse of the prices. The reason is over-supply. The system has been more succesful than anyone had ever imagined. Initial resistance to windmill construction has declined a lot recently, solar panels became the favorite investment of house-owning Belgians and the government was very lenient in applying the tag ‘green’ to biofuel projects. Above all, the economics were wonderful. A windmill has a payback period of less than three years if you can sell certificates at 100 euro. Solar panels’ payback got reduced to five years. That’s excellent investment. As over-supply causes prices to collapse, everyone starts to sell the certificates to the grid operators, increasing the bill for the end consumer. Some even prefer not to wait (as they need the cash immediately) and sell below the minimum price to suppliers.

The governments of both regions are looking for solutions for the chaos currently caused by over-supply of certificates. The Walloon region is taking the obvious solution, i.e. raising the targets. What will this mean for economic development in that region? More green electricity will mean higher costs of electricity for the end consumer. Ever since the creation of the green certificate system, the cost of buying the certificates is passed through to the end consumer. Wit a 30,4% green electricity target, the green electricity bill for an end consumer will rise to 24 to 30 euro per MWh by 2016.  It is remarkable that at a moment when the federal government is taking a reckless measure to reduce the energy bill for end consumers (see my previous blog), the Walloon government adopts a green power policy that is sure to increase it, without giving much thought to alternatives. Moreover, Wallonia wants to add to the regulatory uncertainty of pricing energy in Belgium by obliging suppliers to pass through the real cost of buying green certificates, an obligation which we think is completely impossible to enforce. We are still waiting for the exact details of the Walloon regulation, but it looks like bad news for the consumers of power in that region (and good news for the investors in green energy).

The Flemish government seems to be more sensitive about the energy cost-increasing consequences of the certificates system. It wants to rethink the whole system, a laudable initiative. I realize that every subsidizing system will produce unwanted side-effects. The certificates system has been an attempt to minimize these by introducing a market element. I think that this attempt has massively failed, due to the following reasons:

1. This is not a ‘natural’ market but a ‘constructed’ market, hence, prone to construction flaws. It has become clear that due to the construction of this particular market there are only two scenarios. Either we get a very stable price near the penalty price in case of shortage, or we get a rapidly collapsing price when there is over-supply. There is no such thing as the equilibrium price that the market rationalists that created this system thought of. The stable price reduces the added value of the market element. The possibility of collapsing creates uncertainty for investors. What does the element of ‘market’ add for the investor but uncertainty over future subsidy revenue? For many years, the price was so stable, that you could rightfully argue: why don’t we just give the 110 euro’s? Why do the green power investors have to go through the trouble of finding a buyer, keeping track of prices, etc.? The extra value that you could get by ‘playing the market’ added only marginally to the profitability of your green energy investment. Therefore, most of the investors don’t even bother and make a long-term agreement with an energy supplier.
2. Investment costs in renewable technology drop. If the certificate prices remain stable, this means that the technologies get over-subsidized. Windmills are currently turning in more than 15% annual return. I don’t think that these machines wouldn’t have been built if the return had been 7 or 8%. This over-subsidizing is a waste of money, money paid by the energy consumers.
3. The governments try to counter this by reducing the minimum prices paid by grid operators. However, in the shortage scenario this is ineffective. Producers sell at the higher market prices to suppliers that pass through these costs to energy consumers. In the collapse scenario the lower minimum prices make the market drop even deeper.
4. Reducing the penalties is impossible. This would drive down the certificate prices for everyone, also the people that invested in windmills many years ago, when investment costs were much higher. They would rightfully claim that the government defaults on its obligations to create a stable investment climate for green energy.
5. The passing through of certificates costs disturbs the functioning of the Belgian retail electricity market. At this moment, for example, it is the company that bought green certificates at the lowest price that wins most electricity contracts. Supplying electricity in Belgium comes down to trying to make the right bets on the development of the green certificate market.

In the late nineties, when the Kyoto protocol was hammered out and our climate policies conceptualized, ‘market mechanisms’ were conceived by proponents of the rational market theory as a panacea for reducing the cost of reducing carbon impact. The European Trading System of carbon emission rights is a good example of the application of this market mechanism. Emissions trading has failed, as I have argued before in this blog (see my entries of 6/7/2011, 31/1/2011, 2/12/2009 and 28/8/2009).  From the above, it should be clear that certificates trading is also failing to deliver a stable, low-cost subsidies system for promoting green electricity. This is not because markets are not efficient or always fail. It is because too much in these market is constructed. The problem isn’t that the laws of supply and demand do not function. It is that supply and demand in these markets are constructs, they are artificially created and the design flaws in their creation have unwanted side effects.

I recommend the Flemish government to get back to basics. Investors want stability. Society wants cost-efficiency. I think that a simple direct subsidy system is the most effective way of achieving this double goal. A subsidy is a subsidy, point. Just award an annual aid amount to every new green energy project (production of heat included), guaranteed for a period of 10 or 15 years. Yearly adapt the subsidies to the evolution of the investment costs. Oblige the green investors to share the information on investment costs with your administration so that they can make a correct assessment of that evolution and drive the adaptations. Work together with other European governments on this price observatory. Aim to give investors of green electricity a stable return of 7 to 8% on their renewable energy investment. Have the average market price for the energy that they produce deducted from the annual aids. Pass through the cost of these subsidies to the end consumers in a clear and transparent green energy tax. Create a system of tax reduction for energy-intensive industries.

As a father of two children, I can only cheer for the rapid development of green energy in my country. However, as an advisor to energy consumers and producers of green energy, I dissaprove the inefficiency and unnecessary complexity of the current certificates systems.

 

In French:

 

Jeudi 1er Mars, le gouvernement de la région wallonne a approuvé en troisième lecture un arrêté fixant les objectifs d’électricité verte pour les prochaines années. D’ici 2016, 30.4% de l’électricité consommée en Wallonie devra être verte. Il s’agit pratiquement d’un doublement par- rapport à l’objectif de 2012, fixé à 15.75%. Ce  texte s’intègre dans le cadre du système de certificats verts appliqué par les régions belges pour promouvoir la production d’électricité renouvelable.

Dans un premier temps, détaillons les règles liées aux certificats verts. Chaque producteur d’électricité verte reçoit un certificat vert pour chaque MWh produit par ses éoliennes, ses panneaux solaires, etc. Les fournisseurs d’énergie doivent prouver qu’un certain pourcentage d’électricité fournie au consommateur final a été produit à partir de sources renouvelables. Pour ce faire,  ils sont tenus de soumettre en retour des certificats verts aux autorités. Ceux-ci peuvent être obtenus à partir de leur propre production d’électricité renouvelable, ou par l’achat à un tiers dans le cas échéant. Ainsi, un producteur d’électricité verte, qui n’est pas un fournisseur d’énergie, peut se voir crédité de revenus supplémentaires en vendant ses certificats aux différents fournisseurs. Ce revenu peut même être supérieur à celui lié à la vente de l’électricité produite. Un marché wallon, flamand et bruxellois s’est alors développé sur ce principe.

Les prix de marché sont contenus dans un intervalle, dont les bornes sont définies par deux principes. D’un côté, la valeur maximale correspond à la pénalité que les fournisseurs doivent payer lorsqu’ils ne sont pas en mesure de soumettre assez de certificats et dont la  somme est fixée à 125€ en Flandres et à 100€ en Wallonie. A l’opposé, le prix minimal correspond au prix auquel les gestionnaires de réseau sont tenus de racheter les certificats.

Lorsque le système fut conçu, les investisseurs ont exprimé leurs craintes face à un éventuel effondrement des prix en cas de sur-allocation des certificats (c’est-à-dire lorsque la production d’énergie verte dépasserait  les quotas fixés). Ils affirmèrent que ce risque dissuaderait quiconque d’investir dans l’énergie verte. Les législateurs ont alors modifié le texte, en obligeant les gestionnaires de réseau à acheter les certificats à un certain montant (par exemple à 90€ pour une installation éolienne construite en Flandres avant le 1er janvier 2012). La complexité du système a été renforcée par des prix d’achats dépendants du mode de production. Pour les panneaux solaires, le prix minimum a été fixé bien au-delà de la pénalité, initialement au prix édifiant de 450€ par MWh (ce prix a été diminué récemment).  En conséquence, les propriétaires de ces installations ne vendent jamais leurs certificats aux fournisseurs, mais toujours aux gestionnaires de réseaux. Ces derniers les revendent ensuite aux fournisseurs au prix du marché, supportant la perte avec le tarif d’achat. Cette perte est ensuite répercutée au client final via une augmentation des tarifs de réseau. Un tel système a donné naissance à de vives discussions, dans la mesure où les adversaires de ce système affirmèrent que les personnes installant des panneaux solaires sur leur toit avaient été indirectement financées par leurs voisins.

 

 

 

 

 

 

 

Les prix des certificats verts ont été stables pendant une longue période, aux alentours de 110€ par MWh. Cependant, une rupture a été observée récemment, en raison d’une sur-abondance de certificats. La réussite de ce système a dépassé les espérances. Les vives oppositions contre la construction d’éoliennes se sont adoucies, les panneaux solaires sont devenus l’investissement préféré des belges et le gouvernement s’est montré très souple en accordant la mention “verte” aux biocarburants. Les investissements étaient très rentables. Par exemple, avec un tarif d’achat de 100€ par certificat, le retour sur investissement est inférieur à 3 ans pour une installation éolienne. En cas de sur-abondance, lorsque le prix s’écroule, les certificats sont alors vendus aux gestionnaires de réseau, augmentant ainsi la facture du consommateur final. Comme certains ne souhaitent cependant pas attendre (afin de toucher l’argent immédiatement), des certificats sont vendus en-dessous du prix minimum aux fournisseurs.

Chaque gouvernement cherche des solutions pour mettre fin au chaos engendré par cette sur-abondance de certificats. La région wallonne s’est engagée sur la voie la plus évidente, en augmentant les quotas. Quelle va être la conséquence sur le développement économique de cette région? Plus d’électricité verte se veut synonyme d’une facture plus élevée pour le consommateur final. Depuis la création de ce système, les coûts ont toujours été supportés par le consommateur final. En se fixant pour cible 30.4% d’électricité verte en 2016, il faut s’attendre à une augmentation de 24 à 30€ par MWh. Alors que le gouvernement fédéral prend des mesures insouciantes pour réduire la facture énergétique des consommateurs (voir le blog précédent),  la région wallonne adopte curieusement une politique impliquant une hausse des prix, sans réellement prêter attention aux autres alternatives possibles. La Wallonie  favorise également les incertitudes liées au prix en contraignant les fournisseurs à répercuter le prix réel du certificat vert au consommateur, obligation qui est de notre point de vue impossible à appliquer et à contrôler.

A l’heure actuelle, les détails de l’arrêté ne sont pas encore connus, mais cela s’annonce comme étant un coup dur pour les consommateurs d’électricité dans cette région (et une bonne nouvelle pour les investisseurs dans les énergies vertes). Le gouvernement flamand semble être plus raisonnable face aux conséquences d’une augmentation des prix des certificats. Il veut repenser le système, ce qui est une initiative louable. Je suis conscient que chaque système subventionné possède son lot d’effets indésirables. Le système de certificats a donc été une tentative visant à les réduire, au travers de la mise en place d’un marché. Je suis cependant persuadé qu’il s’agit d’un échec majeur, pour les raisons suivantes:

1)    Ce n’est pas un marché “naturel”, mais un marché construit de toute pièce, sujet à des défauts de construction. Il est désormais clair que depuis la mise en place de ce marché, il ne peut y avoir que deux scénarios. Soit le prix est très stable et proche de la pénalité (en cas de pénurie de certificats), soit le prix s’effondre (en cas de sur-abondance). Le prix d’équilibre imaginé par les économistes n’existe pas. Un prix stable réduit la valeur ajoutée du marché. Un possible effondrement crée des incertitudes pour les investisseurs. Que peut bien ajouter le “marché” hormis des incertitudes sur les revenus? Pendant des années, le prix était si stable qu’il est possible de se demander à juste titre  « pourquoi ne pas accorder simplement 110€? » Pourquoi les investisseurs  doivent-il passer par la recherche d’un acheteur, suivre l’évolution des prix, etc.? Le profit additionnel  que vous pourriez obtenir en ‘jouant” sur le marché n’est qu’une part marginale de la profitabilité de votre investissement. En conséquence, la plupart des investisseurs concluent tout simplement un contrat long terme avec un fournisseur en énergie.

2)    Le coût des technologies vertes diminue. Si les certificats se maintiennent à un prix stable, cela signifie que la technologie devient trop subventionnée. Le taux de rentabilité d’une éolienne est actuellement supérieur à 15%. Je ne pense pas qu’elles auraient construites si ce taux avait été de 8%. Ces subventions trop fortes constituent un gaspillage d’argent, supporté par les consommateurs.

 

3)    Les gouvernements tentent de contrer cela en réduisant les prix minimum payés par les gestionnaires de réseau. Cependant, dans le scénario de pénurie de certificats, ceci est inefficace. Les producteurs vendent alors les certificats au prix de marché aux fournisseurs (à un prix plus élevé), et ce prix est répercuté au consommateur. Dans le scénario opposé, un prix plus faible ne verra que s’effondrer davantage le marché.

 

4)    Réduire la pénalité est impossible. Ceci tirerait les prix des certificats vers le bas pour tout le monde, y compris pour ceux qui ont, lorsque l’investissement était plus important il y a quelques années, investis dans les installations éoliennes. Ceci reviendrait à proclamer (à juste titre) l’échec du gouvernement dans ses obligations de mise en place d’un marché stable.

 

5)    La modification du prix des certificats perturbe le bon fonctionnement du marché de détail belge. En ce moment, par exemple, c’est le fournisseur qui achètera les certificats au meilleur prix qui remportera la plupart des appels d’offres. Etre fournisseur en Belgique consiste à faire les meilleurs pronostics sur le développement du marché des certificats.

 

A la fin des années 90, lorsque le protocole de Kyoto fut négocié et nos politiques climatiques conceptualisées, les mécanismes de marché furent conçus par les défenseurs de la rationalité des marchés, et décris comme étant la panacée pour optimiser les coûts liés à la décarbonisation. Le système communautaire d’échange de quotas d’émission est un bon exemple de l’application de ces mécanismes. Ce marché est un échec, comme détaillé auparavant dans ce blog (voir les références   6/7/2011, 31/1/2011, 2/12/2009 et 28/8/2009). Il faut impérativement souligner  que ce système d’échange de certificats ne parvient pas à fournir des subventions stables au meilleur coût pour promouvoir l’électricité verte. Ceci n’est pas dû au fait que  les marchés ne sont  pas efficaces, ou sont voués à l’échec: la raison principale est la construction du marché en elle-même. Le problème n’est pas que la loi offre-demande ne fonctionne pas. L’offre et la demande sont ici artificiellement crées, et les défauts de construction ont des effets indésirables.

Je recommande au gouvernement flamand de revenir aux fondamentaux. Les investisseurs veulent de la stabilité. La société souhaite  un système optimal en termes de coût et d’efficacité. Je pense qu’un simple système de subventions est la façon la plus efficace d’atteindre ce double objectif.

Accordez simplement un certain montant pour encourager le développement de nouveaux projets verts (incluant la production de chaleur), garanti pour une période de 10 à 15 ans. Adaptez chaque année la subvention pour tenir compte de l’évolution des coûts d’investissement. Obligez les investisseurs à partager ces informations afin de tendre vers une évaluation correcte des évolutions et procédez aux adaptations. Permettez aux investisseurs d’avoir un taux de retour de 7 ou 8%. Déduisez le prix de marché moyen pour l’énergie produite en fonction de l’aide annuelle. Répercutez les coûts de ces subventions au consommateur au travers d’une taxe claire et transparente. Créez un système de réduction des taxes pour les industries électro-intensives.

En tant que père de deux enfants, je ne peux que me féliciter du rapide développement des énergies vertes dans mon pays. Cependant, en tant que conseiller auprès des consommateurs et producteurs d’énergie verte, je désapprouve l’inefficacité et la vaine complexité du système de certificats actuel.

 

In Dutch:

Wie betaalt de groene stroomrekening?

Op donderdag 1 maart, heeft de Waalse regering de doelstellingen voor groene stroom aangepast. Tegen 2016 moet 30,4% van alle verbruikte elektriciteit in Wallonië groene stroom zijn. Dit is ongeveer een verdubbeling van de doelstelling van 2012, waarvoor het percentage op 15,75% werd vastgelegd. Deze targets moeten worden gezien in het licht van het systeem voor groene stroom certificaten die de gewesten hanteren om de productie van groene stroom te promoten.

Sta mij toe eerst de grondbeginselen uit te leggen van het groene stroom certificatensysteem. Elke producent van groene stroom ontvangt een certificaat voor elke geproduceerde MWh komende van windmolens, zonnepanelen, bio-energie centrales,…
Energieleveranciers moeten bewijzen dat een bepaald percentage van hun geleverde energie geproduceerd werd vanuit hernieuwbare energie. Ze doen dit door middel van het afleveren van groene stroom certificaten aan de autoriteiten. Ze halen de groene stroom certificaten uit de groene stroom centrales die ze bezitten enerzijds en anderzijds kopen ze ook de groene stroom certificaten van de Groene stroom producenten. Zodoende kan een groene stroom producent die geen energieleverancier is een extra bron van inkomsten aanboren door het verkopen van groene stroom certificaten aan energieleveranciers. Het is zelfs zo dat de inkomsten uit groene stroom certificaten de grootste bron van inkomsten zijn, groter nog dan de verkoop van energie. Zo is er een Vlaamse, Waalse en Brusselse nieuwe markt ontstaan.

De prijsschommelingen in deze markt zijn aan de boven- en onderkant gelimiteerd door 2 zaken. Voor de bovengrens speelt de boete die de leveranciers moeten betalen als ze niet genoeg certificaten inleveren. Voor Vlaanderen is dit 125 euro en voor Wallonië 100 euro. Voor de ondergrens is er de prijs die de distributienetbeheerders moeten betalen voor de certificaten. Toen het systeem in werking werd gesteld, waarschuwden de investeerders in groene energie voor een prijscrash in geval van overaanbod van de certificaten (d.w.z. wanneer er meer groene stroom wordt geproduceerd dan voorzien). Ze argumenteerden dat mede door dit risico elke investeerder er zich van zou weerhouden om te investeren in groene energie. De wetgever besliste dan maar om de netbeheerders te verplichten om de certificaten tegen een bepaalde prijs te kopen (bvb. 90 euro voor een windmolen gebouwd na 1/1/2010). Om het nog wat ingewikkelder te maken, werd voor stroom uit zonnepanelen in het begin de minimum prijs boven de boeteprijs gesteld op 450 MWh (deze werd recent verlaagd). De eigenaars van zonnepanelen verkopen hun certificaten nooit aan de leverancier, maar aan de distributienetbeheerders. Op hun beurt verkopen de distributienetbeheerders aan een veel lager markttarief met verlies, als gevolg van het verschil tussen de minimumprijs en de marktprijs. Dit verlies wordt doorgeschoven naar de eindgebruiker d.m.v. het verhogen van de nettarieven. Zo komt het dat er hevige discussies ontstaan waarbij de tegenstanders van groene stroom beweren dat zij de zonnepanelen op het dak van hun buren betalen.

Gedurende een hele periode was de prijs van groene stroom certificaten stabiel rond de 110 euro per MWh. Recent zagen we de prijs echter in elkaar zakken. De reden? Overaanbod. Het systeem is succesvoller gebleken dan iemand ooit voor mogelijk had gehouden. Er is veel minder weerstand tegen de constructie van windmolens en zonnepanelen zijn de favoriete investeringen geworden van alle Belgische woonhuisbezitters. Daarnaast was de regering wel heel mild in het labelen van biobrandstofprojecten als zijnde “groen”.

Windmolens hebben een terugverdientijd van minder dan 3 jaar en als je certificaten kan verkopen aan 100 euro, dan zijn de investeringen op zonnepanelen op 5 jaar terugverdiend. Een prima investering dus. Doordat de prijzen dreigen in te storten door het overaanbod, begint iedereen zijn certificaten te verkopen aan de netbeheerders, die op hun beurt de rekening van de eindgebruikers laten doorstijgen. Sommigen wachten zelfs niet (omdat ze het geld onmiddellijk nodig hebben) en verkopen certificaten onder de minimumprijs aan de leveranciers.

Zowel de Waalse als de Vlaamse regering zijn op zoek naar oplossingen voor deze chaotische toestand. De Waalse regering neemt een op zich voor de hand liggende beslissing, namelijk het optrekken van de targets. Wat zal dat betekenen voor de economische ontwikkeling in deze regie? Meer groene stroom,  betekent hogere elektriciteitskosten voor de eindgebruiker. Al van in het begin wordt de eindafrekening van de kost voor de aankoop van groene stroom doorgeschoven naar de eindgebruiker. Met een doelstelling van 30,4% voor de productie van groene stroom, zal de rekening voor de eindgebruiker stijgen tot 24 – 30 euro per MWh tegen 2016.

Het is opmerkelijk dat op het moment dat een federale regering ongeziene maatregelen neemt om de energiefactuur voor de eindgebruikers te laten dalen (zie vorige blog), de Waalse regering beslist om een politiek te voeren die er zeker toe zal bijdragen de rekening te laten stijgen, zonder ook maar goed na te denken over alternatieven. Daarenboven, voegt de Waalse regering nog wat meer onduidelijkheid toe door de leveranciers te verplichten om de werkelijke kosten voor het kopen van groene certificaten door te rekenen. Een verplichting die mijns inziens onmogelijk kan doorgedrukt worden. We wachten nog op de precieze details van de Waalse regulering, maar het ziet er naar uit dat dit slecht nieuws is voor de energieverbruikers in Wallonië (en goed nieuws voor de investeerders in groene stroom).

De Vlaamse regering blijkt in elk geval omzichtiger om te springen met de stijging van de energiefactuur. Ze wil het hele systeem herbekijken. Ik ben van oordeel dat elk subsidiesysteem ongewilde neveneffecten zal veroorzaken. Het certificatensysteem was een poging om deze effecten te minimaliseren door er een marktelement aan te koppelen. Ik denk dat deze poging volledig mislukt is, omwille van volgende redenen.

1. Dit is geen natuurlijke markt, maar een geconstrueerde markt en bijgevolg heel erg vatbaar voor constructiefouten. Het is duidelijk geworden dat door deze constructie de markt maar twee mogelijke scenario’s heeft. Of we krijgen een heel stabiele prijs vlak onder de “boeteprijs” in geval van schaarste, of we krijgen een prijscrash bij overproductie. Er kan onmogelijk een fictief marktevenwicht gecreëerd worden door marktspecialisten. De stabiele prijs reduceert de toegevoegde waarde van het marktelement. De mogelijkheid tot ineenstorten van de markt zorgt voor onzekerheid voor investeerders. Welke toegevoegde waarde kan de markt brengen naast de onzekerheid over de toekomstige subsidie-inkomsten?
   Gedurende heel wat jaren was de prijs zo stabiel dat men gemakkelijk kon zeggen: “Waarom geven we niet gewoon die 110 euro?” Waarom moeten de groene stroom investeerders moeite doen om een koper te vinden, prijzen op te volgen,…?
   De extra waarde die kon verkregen worden door te “spelen” op de markt was slechts minimaal in verhouding tot de winstgevendheid van de investering in groene energie. Dus ze deden de moeite niet en dat resulteerde in lange termijn overeenkomsten met energieleveranciers.
2. Investeringskosten voor hernieuwbare energie dalen. Als de prijs van de certificaten stabiel blijft betekent dit oversubsidiëring. De jaarlijkse return voor windmolens ligt momenteel op 15%. Ik denk niet dat deze molens niet zouden geplaatst geweest zijn moest de return slechts 7 of 8% geweest zijn. Deze oversubsidiëring is geldverspilling gefinancierd door de consument.
3. De overheid probeert dit tegen te gaan door de minimumprijs die betaald moet worden door de netbeheerders te verlagen. Deze korte termijn remedie is echter niet efficiënt. Producenten verkopen tegen hogere marktprijzen aan de leveranciers en zij schuiven op hun beurt de kosten door naar de consument. En in het scenario van de prijscrash zakken de minimumprijzen zelfs nog dieper weg.
4. De boetes verlagen is onmogelijk. Dit zou de prijs van de certificaten naar beneden halen voor iedereen. Ook voor degene die lang geleden al in windmolens investeerden en de investeringen veel duurder waren. Ze zouden terecht uitschreeuwen dat de overheid zijn verplichting om een stabiel klimaat te creëren voor de investeringen in groene stroom niet nakomt.
5. Het doorgeven van de certificaten verstoort de werking van de Belgische retailmarkt in stroom.  Op dit moment rijft die onderneming die de certificaten op hun laagste waarde heeft gekocht het meest elektriciteitscontracten binnen. Elektriciteit leveren in België komt er dus op neer om zo goed mogelijk in te zetten op de ontwikkeling van de markt van groenestroomcertificaten.

Eind jaren negentig, bij de onderhandeling van het Kyoto akkoord en het ontwerp van het klimaatbeleid, ontwikkelden voorstanders van de rationele markt theorie bepaalde marktmechanismes als een soort wondermiddel om de kost van koolstofdioxide-uitstoot te verlagen. Het Europees systeem van emissiehandel voor de uitstoot van koolstof is hiervan een mooi voorbeeld. Dit mechanisme heeft gefaald, (zie mijn vorige blogs 6/7/2011, 31/1/2011 en 2/12/2009 en 28/8/2009). Uit het voorgaande moeten we concluderen dat ook de handel in groene stroom certificaten niet resulteert in een stabiel beleid voor het promoten van groene stroom. Het probleem is niet dat de basisprincipes van vraag en aanbod niet werken, maar het systeem is gewoon té kunstmatig opgebouwd. De kunstmatige creatie van dit specifieke vraag en aanbod systeem veroorzaakt ongewilde neveneffecten.

Ik zou de Vlaamse regering adviseren om opnieuw te beginnen bij het begin. Investeerders willen stabiliteit. De maatschappij wil een systeem met een goede verhouding tussen kosten en baten. Een subsidie is een subsidie, punt. Bied een jaarlijkse steun aan elk nieuw groen “project” (inclusief de productie van warmte), gedurende een periode van 10 – 15 jaar. Maar pas die subsidie jaarlijks aan naargelang de investeringskost. Verplicht de investeerders om die investeringsinformatie met u te delen. Zodoende kunnen de ontwikkelingen hier correct worden ingeschat en bijgestuurd. Werk samen met andere Europese overheden voor deze prijsopvolging. Focus er op dat groene stroominvesteerders een vaste return hebben van 7 – 8%. Verminder de jaarlijkse steun naargelang de gemiddelde marktprijs van de geproduceerde groene energie. Schuif de kosten van de subsidies door naar de eindgebruiker onder de vorm van een duidelijke transparante energiebelasting. En creëer een systeem van belastingsvermindering voor de energieverslindende industrieën.

Zijnde een vader van 2 kinderen, kan ik alleen maar blij zijn met de snelle ontwikkeling van de groene energie. Anderzijds als consultant voor energieverbruikers en groene stroomproducenten, keur ik de inefficiëntie en de onnodige complexiteit van het huidige certificatensysteem grondig af.

Filed under: Belgium, emission trading, Energy policy, Energy technology

R.I.P. Belgian energy sector?

Friday morning we woke up with an announcement that looked good at first sight. The Belgian government is pushing ahread with its plans (view our blog of 17/1) and freezes the energy prices. Important: this is only for residential consumers, not for companies (view * at the end of this blog). Apparently every adaptation of a variable price component in a residential energy contract will be forbidden. Shortly afterwards, I had someone on the phone working for the pricing department of a Belgian energy supplier. He confirmed my worst fears: this is a catastrophe for anyone in this country supplying gas or electricity. On top of this, the government has also decided that a residential consumer can cancel his/her contract at any point to sign a new one. As with the commentary of team managers after a footbal game, you have to be careful with such first reactions to such drastic changes in policy. But even after a weekend this still looks like an insane policy that might destroy the fragile Belgian energy market.

 

The layman will think this is a great decision. Those devils-in-suits of the energy companies can no longer enrich themselves at the expense of Joe Sixpack. But if you are a little bit familiar with how energy companies operate, you will understand that ‘freezing energy prices’ isn’t something you can just do. In Belgium almost all alternative suppliers, the newcomers, buy their energy in a wholesale market. Prices in that market move up and down according to laws of supply and demand that the suppliers cannot influence. Compare this to the vegetable store around the corner. If the price of tomatoes on the wholesale auction markets goes up, the store can only adapt the price labels and apply the higher price. If the government would say, “no, the vegetable store cannot raise the tomato price as of now”, than this is good news for the consumer in the (very) short term. But in the not even so long term this would mean that many small vegetable stores will go broke and the competition will dissapear. There are two possibilities. Either we will have to line up for the rare tomatoes in the market like we know from communist countries (specialists in ordering prices top-down). Or the government will have to admit its mistake and the consumer will face a sudden rise in tomato prices.

 

What will happen now to energy suppliers?

 

Regarding freezing variable energy contracts, for example a gas contracts linked to the currently rising oil price. The supplier has a contract with a wholesale trader in which the price is linked in a similar way to the evolution of the market (oil in this case). If oil prices run up in the coming months, the suppliers will face rising costs without the possibility of raising their revenue. Consequence: losses. This opens an important legal question. In Belgium we have a law that forbids companies to sell with losses. Doesn’t the application of this freezing of energy prices mean that the government obliges energy companies to defect from this law?

 

Energy suppliers can hedge away the problem of course. Hedging is a difficult word of course, but it comes down to the buying of oil futures to compensate for the losses on a frozen gas price. However, companies can never compensate 100%, the suppliers with whom I’ve spoken so far fear large losses. Moreover, if oil prices would fall again (do I have to remind that we are at an all-time high?), the government will obviously demand that gas prices fall along. The specialists know that this can be solved by selling back the hedges, but again, there will be timing and volume losses.

 

The decision to give clients the possibility of cancelling contracts with immediate effect whenever they have found a lower price somewhere else, is even more disastrous. The fixed power price offered by a supplier, for example, is based on the price level of the underlying wholesale market (www.apxendex.com).  The lower fixed prices that we were offered in 2008 – 2009 for example, had nothing to do with energy companies slashing their margins. It was purely a consequence of the halving of the wholesale price for electricity in the wake of the financial crisis.

 

To offer a fixed price, suppliers need to hedge. They will buy futures contracts. If the market falls, and clients cancel their contracts, suppliers are stuck with the expensive futures, the losses are totally on their account. In the energy market it is actually quite simple: fixed price – fixed term. If the term is not fixed, the supplier will need to incorporate a large risk premium to cover possible losses on the underlying futures transactions.

 

Risk premiums, there we have it. Losses on the hedging of variable prices when the government decides to fix or unfix them. Losses on futures when clients cancel contracts. Energy suppliers have only one possible solution for these losses, and that is raising their tariffs by incorporating risk premiums. Meaning that you will get the same effect as when you freeze the price of tomatoes in vegetable stores. In the short term a large majority of Belgians will win money.  With the delayed averages in oil-indexed gas prices and the recent rise in oil prices, we are heading for an increase of the gas price. Thanks to the government the majority of Belgians that still buy oil-indexed gas (since they never took the trouble of looking at alternatives), will be saved from this certain price rise.  However, as soon as their current contracts end, the average Belgian will pay the bill. If there is an energy market left by then, it will be much more expensive.

 

If there is an energy market left. Hence the irony. Politicians are always eager to blame GdF-Suez for all that goes wrong in the Belgian energy market. Well, the Belgian company that will suffer least from this measure will be that vilefied ex-Electrabel, now GdF-Suez. The profits that they make on the production of power will compensate the losses of retail sales. Just think about the example of the vegetable stores. If a big store sells tomatoes that it grows itself, it obviously has the best chances of surviving the retail price freeze. This measure will primarily affect the smaller suppliers, the ones that did all they can to organize some competition in the tough Belgian market. The smaller a supplier is, the larger the chance that he will not survive this price freeze.  The bit of competition that we had in our market, threatens to be wiped off the board by this measure.

 

This government decision is based on a study by the Creg that concludes that prices in Belgium are more expensive than those in the surrounding countries. They come to this conclusion based on the analysis of one tariff out of the dozens offered in the market. An Electrabel tariff of which everyone in the sector knows that it isn’t the best, to the contrary. I made the V-test and rapidly found a power tariff that is more than 200 euros per year cheaper. If you read something like this, you wonder ‘Has the policy been adapted because of the study, or has the study been conducted because the governent wanted to change the policy’? But OK, if the government pushes ahead with this measure, the conclusion that Belgium has higher energy prices than surrounding countries will soon become truth.

 

You start to ask yourself: ‘why don’t the people in those cabinets understand this’? They have academic degrees, some of them even in economics? They must understand that interfering in pricing in an open market is very dangerous? Well, I fear that they do understand this. I fear that this is a purely political decision, against all knowledge of what will happen. It is remarkable that minister Johan Vandelanotte of the Socialist Party is pushing this price freeze. The socialists in the government want to avoid that the automatic indexation of wages in Belgium is discussed, the automatic increase of salaries when inflation rises. Even a temporary suspension of indexation is taboo for red Belgium. If the index rises strongly, the socialists will have trouble holding on this. And what is the main reason for strong inflation in Belgium? The volatility of energy prices indeed. Freezing the energy prices looks like a desperate measure to calm down inflation. The collateral damage of this measure is the destruction of competition in the energy markets. Problems that are to be treated later, I guess?

 

* Companies are not affeted by this measures. This means that they will not get the short term benefits. However, if the Belgian energy retail market collapses, this will have ramifications for the market of large consumers. In short: without advantages in the short term there are potentially large disadvantages in the long term.

Filed under: Belgium, Energy policy

R.I.P. Belgische energiesector? (in Dutch)

Vrijdagmorgen zijn we wakker geworden met een – op het eerste zicht – leuke mededeling. De Belgische regering voert zijn plannen door (zie deze blog op 17/1) en bevriest de energieprijzen. Belangrijk: dit is enkel voor particuliere verbruikers, niet voor bedrijven (zie * onderaan deze blog). Blijkbaar zal elke aanpassing van een variabele prijsparameter in een particulier energiecontract verboden worden. Zonet had ik iemand aan de lijn die voor de pricing-afdeling van een Belgische energieleverancier werkt. Die bevestigde mijn bange vermoedens: dit is een regelrechte catastrofe voor iedereen die in dit land gas of elektriciteit levert. Tot overmaat van ramp is ook nog eens beslist dat een particuliere klant op elk ogenblik zijn contract kan opzeggen om een nieuw af te sluiten. Zoals met het commentaar van de trainer na een voetbalmatch, moet je natuurlijk ook oppassen met eerste reacties na zo’n bruuske wijziging in het beleid. Maar ook na een weekendje van bezinning lijkt dit me nog altijd een waanzinnige maatregel die de broze Belgische energiemarkt onderuit kan halen.

Voor de leek is dit natuurlijk een fantastische beslissing. Die duivels-in-maatpak van de energiebedrijven mogen zich niet langer verrijken op de kap van Jan-met-de-pet. Maar wie een beetje thuis is in het reilen en zeilen van een energiebedrijf begrijpt dat in deze sector ‘de prijzen bevriezen’ niet zomaar kan. In België kopen zowat alle alternatieve leveranciers, de nieuwkomers dus, hun energie zelf aan in een groothandelsmarkt. Daar bewegen de prijzen volgens wetten van vraag en aanbod waarop die leveranciers zelf  geen vat hebben. Vergelijk het met de groentewinkel om de hoek. Als de prijs van de tomaten op de veiling omhoog gaat, dan kan die niets anders doen, dan de prijsbordjes in de winkel aanpassen en de stijging doorrekenen. Als de regering dan zou zeggen, “nee, de groentewinkel mag de tomatenprijs voortaan niet meer verhogen”, dan is dat op (zeer) korte tijd goed nieuws voor de consument. Maar op niet eens zo heel lange termijn betekent dit het faillissement voor de vele kleine groentewinkels, de concurrentie verdwijnt. Dan zijn er twee mogelijkheden. Ofwel  mogen we zoals in communistische landen (ook al specialisten in prijsbepalingen van bovenaf) in de rij gaan staan voor de schaarse tomaten. Ofwel moet de regering zijn fout toegeven, en zal de consument een bruuske verhoging van de tomatenprijs te verwerken krijgen.

Wat staat er nu te gebeuren voor energieleveranciers?

De bevriezing van variabele energiecontracten, bv. een gascontract dat oploopt met de olieprijzen. De leverancier heeft op zijn beurt een contract met de groothandelaar waarin de prijzen op een identieke manier aan de marktevolutie (van olie in dit geval) zijn gekoppeld. Als de olieprijs in de komende maanden oploopt, dan mogen leveranciers hun prijzen niet mee verhogen. Gevolg: verlies. Dit opent een heel grote juridische vraag. In België is er een wetgeving die bedrijven verbiedt om met verlies te verkopen. Betekent de toepassing van deze prijsbevriezing dus niet dat de regering energiebedrijven verplicht om tegen deze wet te zondigen?

Energieleveranciers kunnen natuurlijk het probleem weg hedgen. Zwaar woordgebruik natuurlijk, maar het komt erop neer dat ze door de aankoop van oliefutures hun verliezen op zo’n begrensde gasprijs kunnen compenseren. Echter: nooit voor 100%, de leveranciers die ik ondertussen sprak, vrezen grote verliezen. Bovendien, wanneer de olieprijzen straks zouden zakken (moeten we nog zeggen dat we op een hoogtepunt zitten?), dan zal de regering natuurlijk eisen dat de gasprijzen mee zakken. Op te lossen door de hedges terug te verkopen, weten de specialisten, maar ook hier zullen er timing- en volumeverliezen zijn.

De beslissing om klanten toestemming te geven om vaste prijscontracten op elk ogenblik op te zeggen, wanneer ze ergens elders een betere, lagere prijs hebben gevonden, is zo mogelijk nog desastreuzer. De vaste elektriciteitsprijs bv. die een leverancier aanbiedt, is gebaseerd op het prijsniveau van de onderliggende groothandelsmarkt (www.apxendex.com). De fors lagere vaste prijzen waarmee we in 2008 – 2009 om onze oren werden geslagen, hadden niets te maken met energiebedrijven die plots hun marges fantastisch hadden verlaagd. Dit was louter een gevolg van een halvering van de groothandelsprijs voor stroom in de nasleep van de financiële crisis.

Ook om een vaste prijs aan te bieden moet de leverancier hedgen. Hij koopt futurescontracten aan. Als de markt daalt, en zijn klant zegt zijn contract op, dan zit hij met die dure futures aan zijn been, het verlies is dus helemaal voor hem. In de energiemarkt is het in wezen heel simpel: vaste prijs – vaste termijn. Als de termijn niet vaststaat, dan moet de leverancier een (forse) risicopremie inrekenen om het mogelijke verlies op de onderliggende futures transacties in te dekken.

Risicopremies, het hoge woord is eruit. Verliezen op het hedgen van variabele prijzen wanneer de regering beslist om die vast te zetten of terug los. Verliezen op futures wanneer klanten contracten opzeggen. De energieleveranciers hebben maar één mogelijke oplossing daarvoor, dat is hun tarieven flink verhogen met een risicopremie. En zo krijg je net hetzelfde effect als met een bevriezing van tomatenprijzen bij de groentewinkels. Op korte termijn zal de grote meerderheid van de Belgen wel varen met deze maatregel. Met de vertraagde gemiddeldes in de olie-geïndexeerde gasprijzen en de recente stijging van de olieprijzen zit er voor de komende maanden een hogere gasprijs aan te komen. Dankzij meneer Vandelanotte blijft die de meerderheid van Belgen die nog altijd olie-geïndexeerd gas inkopen (want nog nooit de moeite gedaan om eens een alternatief te bekijken), bespaard van een zekere prijsstijging. Maar zodra hun huidige contracten zijn afgelopen, zullen die doorsnee Belgen een flinke kater te verwerken krijgen. Als er dan nog een energiemarkt is voor hen, zal die fors duurder zijn.

Als er nog een energiemarkt is. Want dit is nu net het ironische. Politici zijn er als de kippen bij om het grote GdF-Suez neer te sabelen. Welnu, het bedrijf in België dat van deze maatregel de minste last zal hebben is net dat zo verguisde ex-Electrabel, nu GdF-Suez. Dankzij de winsten die zij maken op de stroomproductie, zullen zij de verliezen op de doorverkoop aan eindklanten kunnen compenseren. Denk maar terug aan het voorbeeld van de groentewinkels. Als er een grote jongen tussenzit die tomaten uit eigen kweek verkoopt, dan heeft hij natuurlijk de beste papieren. Deze maatregel treft vooral de kleinere leveranciers, die zo hard hun best hebben gedaan om wat concurrentie te organiseren in de moeilijke Belgische markt. Hoe kleiner, hoe groter de kans dat ze deze dirigistische prijsbevriezing niet gaan overleven. Het beetje concurrentie dat we in onze markt hadden, dreigt met deze maatregel van de kaart geveegd te worden.

Deze hele regeringsbeslissing is gebaseerd op een studie vanwege de Creg die besluit dat de prijzen in België duurder zijn dan in de omliggende landen. Ze doen dat op basis van een analyse van welgeteld één energietarief uit de vele tientallen die in de markt aangeboden worden. Een tarief van Electrabel waarvan iedereen in de sector weet dat het verre van het beste is, wel integendeel.  Ik voerde zelf de V-test uit en vond algauw een telektriciteitstarief dat ruim 200 euro per jaar goedkoper is. Als je zoiets leest, dan denk je wel eens ‘is het beleid aangepast omwille van de studie of is de studie uitgevoerd omdat de regering het beleid wilde aanpassen’? Maar goed, als de regering deze maatregel doorzet, dan zal de conclusie dat het hier in België zoveel duurder is binnenkort kloppen als een bus.

Een mens vraagt zich op zo’n moment wel eens af, ‘begrijpen die mensen op de kabinetten dit dan niet’? Die hebben toch ook gestudeerd, sommigen zelfs economie? Die moeten toch ook begrijpen dat ingrijpen in prijszetting in een vrije markt zeer gevaarlijk is? Wel, ik denk dat zij dit inderdaad begrijpen. Ik denk dat dit een puur politieke maatregel is, tegen beter technisch weten in. Het is opvallend dat vooral Johan Vandelanotte zijn schouders onder de prijsbevriezing zet. De socialisten in deze regering willen vooral vermijden dat er over een aanpassing van de automatische indexatie van lonen in België wordt gepraat. Zelfs een indexsprong als maatregel om de economie aan te zwengelen en het budget extra zuurstof te geven is taboe voor rood België. Als de index fel stijgt, dan krijgen de socialisten het moeilijker om dit vol te houden. En wat is één van de voornaamste redenen voor een stijgende index in België? De sterke schommelingen in de energieprijzen inderdaad. De bevriezing van de energieprijzen lijkt dus een wanhopige poging om de index rustig te houden. De collateral damage van deze politiek is dat ons beetje marktwerking in de kiem gesmoord wordt. Maar dat zijn problemen voor later zeker?

* De bedrijven vallen dus niet onder deze maatregel. Zij kunnen dus niet mee genieten van de voordelen op korte termijn. Maar als straks de Belgische energiemarkt in elkaar stuikt, zal dit ook gevolgen hebben voor de markt voor grote verbruikers. Met andere woorden: zonder voordelen op korte termijn zijn er mogelijk grote nadelen op lange termijn.

Filed under: Belgium, Energy policy, Uncategorized, Belgium Energy Policy

Save us from the perils of maximum prices for energy! (in English)

For the Dutch version, please click here.

The Belgian ministers Vandelanotte en Wathelet, responsible for economy and energy, want to investigate the high prices of energy in Belgium. Apparently, they consider the introduction of maximum prices. This obviously sounds logical to citizens. If the prices that those vilified energy suppliers charge for their gas and power are too high, than impose a maximum on them. Well, my dear ministers, can I please beg you to abandon this idea? And if you start ordering studies, you might analyze the consequences of curbing energy prices for final consumers in California and Spain.

In California, maximum prices contributed substantially to the energy crisis of 2000 – 2001. The curb by the Californian government of prices that suppliers could charge to end consumers induced an investment stop for power production capacity and a continuous growth of consumption. The consequence was a massive, disastrous shortage of power. In Spain, the government also decided many years ago to use the weapon of maximum prices, looking for electoral success. Today, the power producers that were affected claim the losses they suffered then. As a consequence, the already beleaguered Spanish budget minister is to search for an extra 20 billion euro for paying back power companies.

The ministers want to compare our energy prices with the surrounding countries. Of course, they will point out the much lower power price in France. However, the comparison doesn’t stand. The French power market, especially in the residential segment, still largely is a regulated market and not an open market such as ours. And indeed, in such a market, the authorities can simply decide to have the lower production costs of nuclear power reflected in lower costs for the end consumer. But that is a totally different story than a Belgian government that promotes an open market but intervenes in the pricing by imposing maximums.

Of course, the fact that prices in the regulated French market are lower than in our open market gives rise to the question whether deregulating the power market was a good idea after all. What do we get in the open market? Higher prices, more risk since the volatility is higher and about the service level I here a lot of complaints. In open markets, marginal cost pricing determines the price of the power, in regulated markets, the price is determined by average production costs. In countries with a lot of nuclear power like Belgium and France, the result is that with a gas price of 20 euro per MWh, the open market results in higher power prices than the regulated market. If the gas price would drop to 10 euro, the prices in the open market would be lower. Is that unthinkable? No, in the US prices have been below 10 euro per MWh for many months now. However, even if as an energy procurement consultant, liberalized energy markets are my ‘raison d’être’, intellectual honesty obliges me to admit that the deregulation of the power market hasn’t brought us much good. The question is whether a return is possible? Would that be intelligent if during the liberalization you have allowed all your national energy champions to be sold to foreign outfits?

Moreover, as far as the gas market is concerned, we can claim without a doubt: fortunately that that market was an open market and not regulated in the past years. Without liberalization we would have had a variable gas price that went up without limitations with the oil price. Thanks to deregulation, gas clients had the possibility to fix their oil-indexed prices and to switch their contracts to the cheaper Hub markets. Again the example of France is telling. The regulated gas prices in France are much higher than the prices you can close in the liberalized part of the market.

I am curious whether another (expensive) study of the price level in Belgium compared to the surrounding countries will result in the same conclusions. I can already save some costs of study for the ministers. A simple look at the price evolution on the power and gas exchanges (www.apxendex.com, www.eex.de) will teach them that wholesale prices for power and gas in Belgium are not higher than those in the surrounding countries, rather to the contrary. To our own surprise, we observe in the past months that the forward power price in Belgium is the lowest in the Belgian-Dutch-French-German market. Bad luck of course for populist politicians (a plague of which I wouldn’t want to accuse the gentlemen Vandelanotte and Wathelet). Drawing the evident conclusion, namely that Electrabel abuses its dominant position in the production market to push up prices, becomes impossible.

Due to my job, I have a good view on prices paid by industrial consumers of power in Belgium and the surrounding countries. Well, as far as the commodity part of the bill is concerned, that part for which suppliers are responsible, I can say: they are not higher in Belgium than in the Netherlands or Germany. Again: comparing with France is meaningless, as that market is regulated and if you want to compare with it, you have to run the debate on whether to liberalize or not. I’m not familiar with the power market for residential consumers, but I read in the papers that the prices are effectively higher than e.g. in the Netherlands. Of course, a study is to show whether this isn’t mostly due to higher grid costs and taxes, which is the non-deregulated part of the bill. However, if the commodity price for the residential consumer is higher, I see only one possible cause: a malfunctioning retail market. If the wholesale price (the one on apxendex and eex) is lower, and the price for the end consumer is higher, this means that there is a lack of competition in the retail market.

Precisely for this reason maximum prices are such an idiotic idea. The incumbent and still dominant player (Electrabel) would suffer least from this. He would be able to compensate the losses he suffers by the maximum price with the profits that he makes by selling his nuclear power in the wholesale market. For a newcomer without its own power production, it would mean a disaster. If the ministers put the price at the level of the French price, it would mean that a newcomer would have to supply an end consumer at a price that is cheaper than the price at which he can buy in the wholesale market. The introduction of a maximum price would simply destroy the small amount of competition that we currently have in the power market.

What we need to bring Belgian power prices in line with the surrounding countries is more liberalization and not less. Belgium is for example, the most limited market in Europe as far as available products on the wholesale exchange are concerned. Just compare market results for Belgium and The Netherlands on www.apxendex.com. In Belgium, a supplier has just ten products to hedge the power prices he is offering to a client. In the Netherlands, a supplier has 51 products. Especially the lack of peakload products for Belgium is a real shame. Due to this, alternative suppliers have to charge additional risk premiums, of which I could imagine that for residential consumers this results in higher prices in Belgium than in the surrounding countries.

And while I’m giving ideas of how to complete our liberalization. When will regulator Creg get a strong mandate to face grid operators when they are negotiating grid fees? For the residential consumer, this regulated part of the power bill is at least as big as the liberalized commodity part. Why does a new supplier have to go through three different authorization processes (Flanders, Brussels and the Walloon Region) to develop its business in this tiny country? Why do we use the nuclear rent to fill the holes in the government’s budget instead of using it to reduce the cost of greening the power production for the end consumer?

But OK, we will probably get another study that doesn’t reveal much. So, that it allows policymakers to take the measures that are politically right, not those that offer fundamental technical-economical solutions. But please, save us from the perils of maximum prices. Don’t destroy the small amount of competition that we currently have.

Filed under: Belgium, Energy policy

Bespaar ons de gesel van maximumprijzen voor energie! (in Dutch)

De Belgische ministers Vandelanotte en Wathelet, bevoegd voor economie en energie, willen de hoge energieprijzen in België laten onderzoeken. Daarbij zouden ze overwegen om maximumprijzen in te voeren. Klinkt natuurlijk logisch in de oren van de burger. Als de prijzen die de vermaledijde energieleveranciers aanrekenen voor hun gas en stroom te hoog zijn, leg ze dan een maximum op. Welnu, heren Vandelanotte en Wathelet, mag ik u met aandrang vragen om dit idee op te bergen? Als u toch aan het studeren gaat, bekijk dan misschien eens wat de gevolgen waren van het begrenzen van de prijs aan de eindklant in Californië en Spanje.

In Californië hadden maximumprijzen een belangrijke bijdrage aan de energiecrisis van 2000 – 2001. De beperking door de Californische overheid van de prijzen die leveranciers konden aanrekenen aan eindklanten zorgde ervoor dat producenten stopten met investeren in productiecapaciteit en consumenten steeds meer bleven verbruiken. Het gevolg was een massaal, desastreus tekort aan stroom. Ook in Spanje greep de regering vele jaren geleden naar het wapen van de maximumprijzen, op zoek naar electoraal succes. De getroffen stroomproducenten claimen nu de verliezen die ze daardoor hebben geleden terug. Het gevolg is dat de al fel belaagde Spaanse begrotingsminister ook nog eens op zoek moet naar 20 miljard euro voor het terugbetalen van stroombedrijven.

De ministers willen onze energieprijzen vergelijken met de omliggende landen. Daarbij zal allicht sterk verwezen worden naar de veel lagere stroomprijs in Frankrijk. Maar die vergelijking gaat absoluut niet op. De Franse stroommarkt, zeker voor particulieren, is nog grotendeels een gereguleerde markt en geen vrije markt zoals de onze. En inderdaad, in zo’n markt kan de overheid eenvoudigweg beslissen om de lagere productiekosten van nucleaire stroom ook te vertalen in lagere kosten voor de eindverbruiker. Dat is een totaal ander verhaal dan een Belgische overheid die wel een vrije markt propageert maar dan vervolgens gaat ingrijpen in de prijszetting door maxima op te leggen.

Dat de stroomprijs in de gereguleerde Franse markt lager is dan in onze vrije markt roept uiteraard de vraag op of de vrijmaking van de stroommarkt wel een goed idee was. Wat krijgen we in die vrije markt? Hogere prijzen, meer risico, want meer volatiliteit en over service hoor ik toch ook wel flink klagen. In vrije markten bepaalt de marginale kostenberekening de prijs van de stroom, in gereguleerde markten is de prijs bepaald door gemiddelde productiekosten. In landen met veel kernenergie zoals België en Frankrijk, is het resultaat bij een gasprijs van 20 euro per MWh dat je een hogere prijs hebt in de vrije markt dan in een gereguleerde. Als die gasprijs naar 10 euro zou zakken, dan zouden de vrije marktprijzen lager zijn dan de gereguleerde. Is dat ondenkbaar? Nee, in de VS is de gasprijs al vele maanden lang lager dan 10 euro per MWh. Maar goed, alhoewel ik als energie inkoop consultant leef van vrijgemaakte energiemarkten, gebiedt de intellectuele eerlijkheid mij om toe te geven dat de vrijmaking van de stroommarkt weinig goeds heeft gebracht. De vraag is evenwel of we nog kunnen terugkeren? Zou dat overigens verstandig zijn wanneer je tijdens de liberalisering alle eigen energiebedrijven aan buitenlandse groepen hebt laten verkopen?

Bovendien, wat de gasmarkt betreft, daar kunnen we zonder twijfel zeggen: gelukkig was die markt de afgelopen jaren een vrije en geen gereguleerde markt. Zonder liberalisering zouden we een variabele gasprijs hebben gekregen die onbeperkt omhoog ging met de olieprijzen. Dankzij de liberalisering kregen gasklanten de mogelijkheid om hun olie-geïndexeerde prijzen te fixeren en om over te schakelen naar de goedkopere Hubmarkt. Opnieuw is het voorbeeld van Frankrijk hier veelzeggend. De gereguleerde gasprijzen die Frankrijk kent zijn flink hoger dan de prijzen die je er kan afsluiten in het geliberaliseerde deel van de markt.

Ik ben zeer benieuwd of nog maar eens een (dure?) studie over het prijsniveau in België in vergelijking met de omliggende landen deze conclusies naar voor zal brengen. Ik kan de heren ministers alvast wat studiekosten besparen. Een eenvoudige blik op de evolutie van de prijzen op de stroom- en gasbeurzen (www.apxendex.com, www.eex.de) zal hen leren dat de groothandelsprijzen voor stroom en gas in België niet hoger zijn dan die in de omliggende landen, wel integendeel. Tot onze eigen verbazing moeten wij al maanden aan een stuk vaststellen dat de forward stroomprijs voor België de laagste is in de Belgisch-Nederlands-Frans-Duitse markt. Pech uiteraard voor de populistische politicus (een kwaal waar ik de heren Vandelanotte en Wathelet niet van wens te beschuldigen). De evidente conclusie kan u namelijk al niet meer trekken, namelijk dat Electrabel zijn dominante positie in de productiemarkt misbruikt om de prijzen de hoogte in te jagen.

Vanuit mijn beroep heb ik een goed zicht op prijzen die industriële verbruikers in België en de omliggende landen betalen voor stroom. Welnu, over de commodity, het deel van de rekening waarvoor de leveranciers verantwoordelijk zijn, kan ik zeggen: dit is niet hoger in België dan in Nederland of Duitsland. Opnieuw, vergelijken met Frankrijk is zinloos, die markt is gereguleerd en als je daarmee wil vergelijken dan moet je het debat over liberaliseren of niet voeren. Ik ben niet thuis in de stroommarkt voor particulieren, maar daarover lees ik in de kranten dat de prijs wel degelijk hoger is dan bv. de Nederlandse. Uiteraard moet een studie uitwijzen of dit niet vooral te wijten is aan hogere prijzen voor netkosten en taksen, het niet-geliberaliseerde deel van de rekening. Maar als de commodityprijs voor de particuliere eindklant hoger is, dan zie ik daarvoor maar één mogelijke oorzaak: gebrekkige marktwerking. Als de groothandelsprijs (die van apxendex en eex) lager is, en de prijs voor de eindklant is hoger, dan betekent dit dat er een gebrek is aan concurrentie in de retailmarkt.

Net daarom zijn maximumprijzen zo’n idioot idee. De dominante historische leverancier (Electrabel) zou daar namelijk het minste last van hebben. Hij kan de verliezen die hij leidt door die maximumfactuur compenseren met zijn winsten die hij maakt door zijn nucleaire stroom te verkopen in de groothandelsmarkt. Voor een nieuwkomer die geen eigen stroomproductie heeft, zal dit evenwel een regelrechte ramp betekenen. Als de ministers de maximumprijzen op het niveau van de Franse prijs zouden leggen, dan betekent dit dat zo’n nieuwkomer goedkoper aan de eindklant moet leveren dan de prijs waaraan hij in de groothandelsmarkt kan kopen. De invoering van een maximumprijs zou dan ook simpelweg betekenen dat we het beetje concurrentie dat we nu kennen in de stroommarkt van de kaart vegen.

Wat we nodig hebben om de Belgische stroomprijzen in lijn te brengen met de omliggende landen is meer liberalisering en niet minder. Zo is België op vandaag de meest beperkte markt van Europa wat betreft de beschikbare producten op de groothandelsbeurs. Op www.apxendex.com moet je maar eens de marktresultaten voor België en Nederland vergelijken. In België heeft een leverancier ocharme tien producten ter beschikking om de stroomprijs voor een klant in te dekken. In Nederland heeft een leverancier er 51. Vooral het ontbreken van peakloadproducten voor België is een regelrechte schande. Een alternatieve leverancier moet hierdoor extra risicopremies invoeren in zijn prijszetting, waarvan ik mij inderdaad kan voorstellen dat dit in de residentiële markt tot een hogere prijs in België dan in de omliggende landen leidt.

En terwijl ik toch ideeën weggeef om onze liberalisering te voltooien. Wanneer zal de regulator Creg eindelijk eens een krachtig mandaat krijgen zodat ze steviger weerwerk kan geven tegen distributienetbedrijven wanneer deze hun distributietarieven onderhandelen? Voor de particuliere klant is dit gereguleerde deel van de stroomrekening minstens even groot als het geliberaliseerde commodity deel. Waarom moet een nieuwe leverancier drie vergunningsprocedures (Vlaanderen, Brussel & Wallonië) voeren om zijn business in dit kleine landje te ontwikkelen? Waarom wordt de nucleaire rente gebruikt om gaten in begrotingen te dichten en niet om de kost voor de eindverbruiker van de vergroening van de stroomproductie te laten dalen?

Maar goed, we zullen wel weer een nietszeggende studie krijgen. Zodat de beleidsvoerders de maatregelen kunnen nemen die politiek juist zijn, en niet de maatregelen die fundamentele technisch-economische oplossingen aanreiken. Maar alsjeblieft, spaar ons de waanzin van maximumprijzen. Vernietig niet het beetje marktwerking dat we kennen.

Filed under: Belgium, Energy policy

ETS is really becoming absurd

I was shocked these past days by two pieces of really jaw-dropping news about emissions trading in Europe:

1. A Dutch client told me that as paper manufacturers, they fear that the new phase allocation rules will oblige them to shut down their cogeneration unit.
2. Peter Vis, an official of the EU Commission expressed his worries that a directive that would oblige ETS companies to improve energy efficiency would undermine ETS prices.

This news confirms my worst fears about ETS. It has become a goal in itself and the people involved in it seem to have completely forgotten that ETS is only a means to reach a more important goal: reducing carbon emissions. As I have said before in this blog, carbon emission trading is largely a failure. The main flaw is the fact that the two trading phases that we have had so far were over-allocated. This led to very low carbon prices. This means that the price of carbon is not stimulating carbon reduction measures. The EU Commission understands this and is anxious about not having over-allocation for the next trading phase, and we can understand this. However, if this means that they become scared that energy efficiency improvements reduce carbon emissions, this is absolutely absurd.

Ad 1: If you reduce the allocation of emission rights to a company that runs a cogen unit, it becomes economically sensible for this company to shut down the cogen unit. By doing so, the company will reduce its gas consumption and hence its carbon emissions, which reduces the cost for buying extra rights. It will then buy its electricity from a power company. Anybody with some basic understanding of energy efficiency will understand that the end result is an increase in overall carbon emissions.  Having an on-site cogeneration unit is the more energy efficient way of producing paper. If ETS causes paper manufacturers to fall back on less energy efficient production methods, it completely misses its goals.

I know that supporters of ETS will argue that the increased demand of grid electricity will cause carbon and electricity prices to go up, so that ultimately the paper manufacturer might be forced to start up the cogen again. In theory this is true, but this argument misses two points: 1. The adaptation of carbon and electricity prices will not be one-on-one, as the paper manufacturer is just one of the many emitters of carbon dioxide and just one of the many clients of the power producers, 2. There will be serious time lags between the decisions to shut down or start up the cogen and the price reactions.

This argument is actually a good illustration of why ETS is going wrong. It is a good policy in theory, but when you practically apply it, you run into a multitude of difficulties. ETS is a good example of a too optimistic application of the efficient markets hypothesis. This hypothesis assumes that all market participants have real-time access to all supply and demand information. Hence, the price is always a correct representation of supply and demand balance at that moment. In reality, there are serious time lags in the access to information. The owner of the paper company will decide to shut down his cogen based on carbon prices and electricity prices at that moment. Prices will adapt over a few months. It will take the paper manufacturer another few months to realize this and to take the decision to start up the cogen again. Supply and demand data of carbon dioxide emissions are simply too chaotic for anyone to have an accurate and timely view on them. Therefore, prices are based on assumptions about supply and demand, not the real data. That is the reason why ETS has failed, and will continue to fail, to give a consistent and reliable price signal.

Ad 2: I was not present at the conference where Mr. Vis made his comments and I hope that his words were misrepresented in the press. However, Euractiv quotes him as saying: “We’re big supporters of energy efficiency,” he said, “but we have to be careful not to undermine a system that is in place now – the ETS – which is a global leader”. So if I understand Mr. Vis correctly, he would be unhappy if companies cut their carbon emissions so much that emissions drop below allocations, causing prices to fall. He is chief of staff of the EU’s Climate Commissioner!

I understand part of Mr. Vis’ argument. It is indeed confusing to have two policies in place that have the same goal of reducing carbon emissions by industrial companies. The one, ETS, wants a market based approach to stimulate reduced emissions. The other, an energy efficiency directive, is a command and control approach to oblige companies to reduce. Mr. Vis is right about the fact that the EU needs to choose which approach. However, is he right in assuming that the market-based approach is so much better?

If he fears that the command and control approach will lead to emissions dropping below ETS allocations, he admits that obliging efficiency improvements is the more effective policy. If we adopt that approach, carbon emissions will drop more than with ETS, that is what Mr. Vis is saying. Well, Mr. Vis, isn’t that a good thing for the climate? Isn’t your boss supposed to protect the climate rather than the ETS? Shouldn’t you promote the more effective policies?

Mr. Vis will probably argue that ETS is more cost-effective.  I am not so sure about that. ETS has been around now for the past six years, and it has been nothing more than an operation that transferred money from the electricity consumers to the electricity producers, without any real contribution to reducing carbon emissions.  I wouldn’t exactly call that cost-effective.  Billions of euros have already been spent on emissions trading. By electricity consumers that saw their power price rise due to emission rights prices. By investors that took wrong bets. By participants in the ETS to deal with the administrative burden that it imposes on them. A massive waste of money.

Of course, this waste has been due to the over-allocation. But will ETS be cost-effective in case of a shortage of emission rights? The ETS theorists assume – once again, based on the efficient market hypothesis – that in the end total emissions will completely match the allocation. This supposes a degree of rationality and access to information that is simply not there. Who will decide, on the 31^st of December of the last year of the trading phase, how much all the participants in ETS should consume, so that the emissions match the allocation? Theorists even assume that this will lead to some sort of equilibrium price, something that I don’t even understand from a theoretical point of view. What many theorists fail to understand, is that in ETS the supply side of the equation is static. The overall amount of emission rights that are available is fixed in the initial allocation. This is very different from other markets. It means that there is no cap on how high prices can rise. And this is a potentially very dangerous situation. In case of a real shortage of allocations, I think that there are two probable scenarios:

1. Everybody realizes very soon in the trading phase that there is a shortage and starts to buy emission rights. We get a massive price spike, which leads to increases in electricity prices that cripple the EU economy. The resulting economic crisis causes emissions to drop below allocations, causing a price crash by the end of the trading period.
2. The large majority of ETS participants that have less than 100.000 tons of emissions, continue to be very passive about emissions trading. They realize only very late in the trading phase that they have shortages of emission rights. By 2012 there is a massive scramble for rights that are not there.

I sincerely hope that I am wrong, but I am very scared that if the EU indeed manages to impose a short allocation on the market, we will see an extreme price spike. This will cause an economic crisis in Europe. Is that what you call cost-effective, Mr. Vis?

There are many reasons why Brussels can be dubbed ‘The capital of absurdity’. The commission’s fundamentalist approach to ETS is one of them. Another one is the absurdist character of Belgian surreal painting, of which René Magritte is the best example. Writing this blog made me think of Magritte’s painting “Golconda”. We can only hope that the authors of EU climate policy come back down to earth before they unleash ineffective, economy-wrecking policy on us.

Filed under: Climate change, emission trading, Energy policy

Endex: een simpele berekening van de nucleaire rente

De afgelopen week zagen we in ons Belgisch parlement een heel droevig schouwspel. De Nationale Bank en de energieregulator Creg vielen elkaar aan over de studies die beiden hadden gemaakt om de nucleaire rente te berekenen. Die rente is de winst die Electrabel (en EdF-SPE) maakt bij het verkopen van stroom die geproduceerd is in een kerncentrale. De kost voor die productie is namelijk heel laag, iets meer dan 20 euro, zo hebben de studies van beide instituten ons geleerd. Dit komt omdat de kerncentrales in België afgeschreven zijn. Dit betekent dat bij de kostenberekening geen investeringskosten meer in aanmerking komen. Een MWh elektriciteit produceren in een kerncentrale, daarvoor moet je in België alleen nog uranium en werkingskosten financieren. Dat de winst bijgevolg groot is, daar is iedereen het over eens. Alleen raken de “experts” er niet over uit tegen welke prijs die stroom verkocht raakt. Gisteren is nu besloten om een derde expert aan te stellen om het geschil te beslissen.

Als energieverbruiker moeten we tot onze ontzetting vaststellen dat onze eigen regering met het aanstellen van maar liefst twee andere experts de geloofwaardigheid van zijn eigen regulator Creg volledig ondermijnt. De Creg heeft een zeer lovenswaardige poging ondernomen om forse stappen te zetten tegen de dominante partij in onze elektriciteitsmarkt, Electrabel. Hoe moeten we het rapport van de Nationale Bank en het aanstellen van nog een andere expert anders begrijpen dan een terugfluiten door de eigen regering? Het rapport van de Nationale Bank bevat een paar kapitale misvattingen over de werking van de energiemarkt. De Creg heeft deze haarfijn blootgelegd en vele onafhankelijke experts hebben dit bevestigd. Toch blijven onder andere de minister van Financiën  Reynders en de minister van energie Magnette de visie van de Nationale Bank op de opbrengsten van Electrabel’s nucleaire stroom onderschrijven. Daardoor duurt de kakafonie over de prijs waaraan nucleaire stroom verkocht is voort. En dat is bijzonder spijtig, te meer omdat het eigenlijk helemaal niet zo moeilijk is om die te berekenen. Een klein beetje fundamenteel begrip van hoe de energiemarkt werkt, kan al veel oplossen.

De kapitale fout die de Nationale Bank maakt, is dat zij de opbrengst van de nucleaire stroom wil berekenen door te kijken naar de prijzen waaraan Electrabel stroom verkoopt aan de eindverbruiker. Deze prijzen bepalen is uitermate moeilijk (politici noemen dat dan “technisch”) omwille van drie redenen:

1. Niemand in dit land heeft een volledig zicht op alle door eindverbruikers betaalde prijzen. De studie van de Nationale Bank is gebaseerd op gegevens van een beperkt aantal verbruikers.
2. Elektriciteit is fysisch bekeken een eigenaardig product. Het is niet zo dat Electrabel in zijn kerncentrale elektronen maakt en die dan labelt ‘deze gaat naar verbruiker A, deze gaat naar verbruiker B, verbruiker C, enz.’. Wij nemen spanning af, de productie zorgt ervoor dat de spanning op het net bewaard blijft. Maar het is fysisch onmogelijk om te bepalen of de stroom die verbruiker A, B of C gebruikt nu uit de kerncentrale in Doel, de zonnepanelen op het eigen dak of de gascentrale om de hoek komt. Zeggen, zoals de Nationale Bank, “stroom uit kerncentrales gaat naar grootverbruikers”, is dan ook fysisch onzinnig.
3. Stroom komt uit de kerncentrale als een ongestructureerd product, een blok stroom. Om dit tot bij de eindklant te brengen moet de leverancier het structureren door er stroom vanuit andere centrales aan toe te voegen of delen toch ergens elders te verkopen omdat de eindklant op dat moment even niet verbruikt. De leverancier zal hiervoor een toeslag aanrekenen. Vervolgens gaan de transport- en distributienetbeheerder het over het net transporteren, waarbij een deel van de energie verloren gaat. Onderweg komen er ook nog eens allerlei heffingen en taksen bovenop. Als gevolg is er een groot verschil tussen de eindprijs op de factuur van een verbruiker en de opbrengst voor de kerncentrale. Dit verschil is bij niet alle contracten zomaar eenvoudig te berekenen en lezing van het rapport van de Nationale Bank maakt duidelijk dat zij zich hier volledig in vergaloppeerd hebben.

Rekeninghoudende met deze complexiteit, is het niet verwonderlijk dat er een oeverloze discussie ontstaat over de opbrengst van nucleaire stroom wanneer je naar de prijs in de eindmarkt kijkt. Iedereen die echter in de afgelopen vijf jaar ooit een elektriciteitscontract heeft onderhandeld met Electrabel, zal kunnen getuigen dat dit compleet overbodig is. Elke verkoper van Electrabel heeft namelijk steevast beweerd dat zij als verkoopsorganisatie geen rechtstreekse toegang hebben tot de stroom die de productietak van Electrabel produceert. Zij moeten de stroom die zij aan de eindklant doorverkopen intern of extern aankopen tegen de groothandelsprijs, en de referentie voor die groothandelsprijs is de prijs op de Endexbeurs wanneer je een prijs voor verbruik in de toekomst vastlegt. Dit is niet alleen een commerciële realiteit, het is ook volstrekt logisch als je de werking van een vrije energiemarkt begrijpt.

In elke vrije stroommarkt, waar ook ter wereld, ontstaat een groothandels- en een retailmarkt. De producenten zetten de stroom in ongestructureerde blokken af in de groothandelsmarkt. Daar kopen de energieleveranciers ze op om ze te structureren en zo door te verkopen als een voor de eindklant bruikbaar product. Om zijn winst te maximaliseren, zal een leverancier nooit ofte nooit stroom verkopen aan een prijs die lager is dan de op dat moment geldende groothandelsprijzen. Ook als hij in zijn bedrijf een productietak heeft, dan zou hij goed gek zijn om de stroom die hij daar produceert onder de groothandelsprijs te verkopen. Op vandaag kan hij voor een blok stroom voor verbruik in 2012 in de groothandelsmarkt  zo’n 58 euro per MWh krijgen. Als hij die stroom aan een eindklant doorverkoopt voor 50 euro dan laat hij 8 euro per MWh liggen. Wat dit al helemaal gek zou maken, is dat hij in de markt voor eindklanten belangrijke extra risico’s neemt zowel wat betreft de zekerheid dat hij het volume effectief kan afzetten als op het vlak van betaling. Het is dus volstrekt logisch dat een producent van elektriciteit zijn stroom afzet in de groothandelsmarkt, dat leveranciers ze daar opkopen en dan doorverkopen aan eindklanten. Als zo’n leverancier vandaag aan 58 euro per MWh koopt, dan moet hij minstens evenveel vragen om niet zonder verlies te kopen. Het gevolg is dat de prijzen die de eindklant betaalt altijd hoger zijn dan de prijzen in de groothandelsmarkt. Dit verschil is de opslag voor de leverancier.

In alle vrije stroommarkten ter wereld hebben energiebedrijven hun organisatie op deze marktrealiteit ingesteld. Ze brengen hun productietak en hun leverancierstak onder in aparte onderdelen van het bedrijf. Tussen beide komt vaak een trading tak terecht. Die moet er dan voor zorgen dat de resultaten van de verkoopactiviteiten van de productietak en van de doorverkoopactiviteiten van de leverancierstak verder gemaximaliseerd worden. Ook Electrabel heeft een dergelijke structuur geïmplementeerd, kijk maar naar hun ondernemingsmodel op hun website: http://www.electrabel.com/whoarewe/strategy/businessmodel.aspx. Wie dit ziet, begrijpt hoe onzinnig het is om voor het bepalen van de winst op nucleaire stroom te kijken naar een contract tussen Electrabel de leverancier met een eindklant. Dit vertelt ons namelijk niets over de prijs waaraan Electrabel de producent verkocht heeft in de groothandelsmarkt en het vertelt ons nog minder over de extra winst die Electrabel de trader heeft gemaakt door de ingenomen positie succesvol verder te verhandelen.

Electrabel de producent van kernenergie verkoopt die stroom in de Belgische groothandelsmarkt voor stroom. Aangezien het hier om kernenergie gaat, is de baseloadprijs die we via de Endexbeurs een uitstekende indicatie van de prijs die voor die kernenergie is betaald (www.apxendex.com, kijk bij market results en dan Endex power BE). Heel die ingewikkelde discussie over waar de stroom uiteindelijk terechtkomt en hoe je die uit facturen van eindklanten kan afleiden is nergens, maar dan ook nergens voor nodig. Kijk naar Endex en je weet perfect tegen welke prijs Electrabel vandaag zijn nucleaire stroom aan het verkopen is voor de volgende maanden, kwartalen en jaren. Als Electrabel nu zou beweren dat deze Endexprijs geen correcte indicatie zou zijn voor de prijs waaraan zij stroom verkopen in de groothandelsmarkt, dan beschuldigt het zichzelf van drie ernstige feiten:

1. Zij zijn op de Endexbeurs een dominante speler, het overgrote deel van wat daar verkocht wordt, komt van bij hen. Als nu zou blijken dat die Endexprijs hoger is dan wat Electrabel via andere kanalen in de groothandelsmarkt verkoopt, dan betekent dit dat zij de prijzen op de Endexbeurs kunstmatig de hoogte insturen.
2. Electrabel heeft in de afgelopen jaren honderden contracten met klanten afgesloten waarin de prijs voor de eindklant via een formule vastgekoppeld is aan de prijs op de Endexbeurs. Hun argumentatie daarvoor was dat die Endexprijs de indicatie was van de prijzen in de groothandelsmarkt. Als dit nu niet zo zou zijn, dan heeft Electrabel al die klanten verkeerdelijk voorgelicht en hen zo stroom laten kopen gebaseerd op een te dure indicator.
3. Ook alle alternatieve leveranciers in België bieden prijzen en contracten aan die vertrekken vanaf dat Endex-niveau. Hun argumentatie daarvoor is dat zijzelf in de groothandelsmarkt niet goedkoper dan dit Endex-niveau kunnen aankopen. Als het zou kloppen wat de Nationale Bank beweert, namelijk dat Electrabel stroom aan eindklanten verkoopt aan prijzen die lager liggen dan Endex zou dat betekenen dat zij zwaar misbruik maken van hun monopoliepositie.

Laat mij hierover één zaak heel duidelijk stellen. Ik ben in de afgelopen zes jaar betrokken geweest bij de onderhandelingen van honderden stroomcontracten in België en ik heb niet één keer kunnen vaststellen dat Electrabel zich aan één van de bovenstaande feiten heeft bezondigd. Electrabel heeft altijd stroom verkocht aan eindklanten tegen prijzen die hoger lagen dan de Endexprijzen op dat moment.

Kijk naar Endex en je kent de prijs waartegen Electrabel zijn nucleaire stroom verkoopt. Alleen, zoals ook onze eerste minister nu blijkbaar heeft ontdekt, die prijs verandert elke dag. Welke prijs moet je dan nemen? Premier Leterme doet wat dit betreft nog niet eens zo’n gek voorstel, namelijk het gemiddelde over de afgelopen drie jaren nemen. Zoals gezegd, Electrabel heeft een trading afdeling om de verkoop van stroom in de groothandelsmarkt zo rendabel mogelijk te maken. Volgens het rapport van de Nationale Bank is de nucleaire stroom in 2007 verkocht geweest voor de prijs van 44,8 euro per MWh. Welnu, als dit zou kloppen dan zouden ze meer dan 10% onder het driejarig gemiddelde voor 2007 verkocht hebben. Bovendien zou dit betekenen dat ze alle stroom voor 2007 meer dan anderhalf jaar op voorhand hebben verkocht want na juni 2005 is de prijs voor stroom nooit meer onder 45 euro per MWh gezakt. Als dit allemaal klopt, dan moet Electrabel dringend zijn trading team naar huis sturen, want dan doen die mensen een toch wel heel slechte job. En dan is hun reputatie als zijnde één van de beste trading teams in Europa volledig onterecht !

U begrijpt de ironie in de laatste twee zinnen van vorige paragraaf. We mogen er van uit gaan dat een goed presterend bedrijf zoals Electrabel in staat is om een trading activiteit uit te bouwen die beter dan gemiddeld scoort. In die zin is het berekenen van een nucleaire taks op basis van een driejarig gemiddelde van Endexprijzen een heel simpele en logische manier om de nucleaire rente te berekenen. Laat de trading mensen van Electrabel dan maar hun best doen om extra rente binnen te halen door beter dan gemiddeld te scoren. Laat ons hopen dat de nieuwe mensen die aangesteld zijn om duidelijkheid te brengen in dit dossier een beetje beter begrijpen hoe de vrije energiemarkt werkt en zich niet langer vermoeien (en een beetje belachelijk maken) met nodeloze, ingewikkelde berekeningen van opbrengsten.

Filed under: Belgium, Energy policy

De schande van het NBB-rapport over Electrabel’s nucleaire rente (in Dutch)

Wat overheerst bij u na de berichtgeving over het rapport dat onze Nationale Bank van België schreef over de nucleaire rente die Electrabel vangt op zijn Belgische kerncentrales? Een verslag in drie emoties:

Emotie 1: De bulderlach. Electrabel verkoopt volgens de Nationale Bank stroom aan zijn klanten voor 44,8 euro per MWh. Van 29/12/2005 tot 27/12/2006 is er in de Belgische forward markt stroom verhandeld voor verbruik in het referentiejaar 2007. De gemiddelde prijs op deze Endexbeurs bedroeg 59,52 euro per MWh. De Nationale Bank wijst op het lage volume van de stroom die via de beurs wordt verhandeld. Dat klopt, maar wat zij blijkbaar niet weten is dat zowat elke industriële klant een contract heeft waarin zijn prijs rechtstreeks gekoppeld is aan de prijzen op die Endexbeurs. Er is simpelweg geen betere referentie voor de prijs die een grootverbruiker betaalt dan die Endexprijs. Elke aankoper weet dat elke verkoper van Electrabel altijd zal zeggen dat je van hen onmogelijk stroom kan kopen tegen een prijs die lager ligt dan die Endexprijs. Als het rapport van de Nationale Bank klopt, dan zijn er blijkbaar toch heel veel contracten in dit land waarvan de prijs wel lager ligt dan de Endex. Bijzonder vreemd.

Bovendien, de Nationale Bank had zich de moeite kunnen getroosten om naar prijzen van eindafnemers te kijken om te weten wat de opbrengsten zijn van nucleaire stroom. Een bedrijf zoals Electrabel verkoopt zijn stroom niet rechtstreeks van de centrale aan de eindklant. De stroom wordt in de groothandelsmarkt verkocht, zo hebben ze ons toch altijd verteld. Ze hebben hun productiebedrijf netjes van hun leveranciersbedrijf afgesplitst, voor de kleinere klanten zitten die zelfs bij een aparte vennootschap, Electrabel Customer Solutions. Om de winst te maximaliseren is het dan de bedoeling dat de productietak zo duur mogelijk verkoopt in de groothandelsmarkt. Kijk naar de prijzen in de groothandelsmarkt, waarvan de Endexbeurs een objectieve weergave is, en je weet perfect wat Electrabel als grootste speler aan zijn stroom verdient, stroom die ze in die markt verkopen. Ze zijn daar trouwens niet uniek in, zo doet elk stroombedrijf dat in een vrijgemaakte markt. Als het inderdaad zo is dat Electrabel zijn nucleaire stroom verkoopt aan prijzen die ver onder de groothandelsprijzen liggen, dan kunnen wij hen alleen maar aanraden om dringend hun hele tradingfloor te ontslaan. Als zij lager dan de gemiddelde forwardprijs uitkomen, dan doen zij hun job echt weel heel erg slecht.

En de onwetendheid van deze “experts” gaat blijkbaar nog verder. Zo berekenen zij hun prijs door van de verkoopprijs de kosten voor groene stroom en WKK-certificaten en netverliezen af te trekken. Terwijl iedereen die ooit een stroomcontract van een grootverbruiker heeft gezien toch weet dat dit posten zijn die apart, bovenop de stroomprijs, worden doorgerekend? Bovendien beperkt de NBB zich (in tegenstelling tot de Creg) tot de grootverbruikers om de opbrengsten van de nucleaire stroom te berekenen. De redenering is dus dat nucleaire stroom enkel en alleen naar grootverbruikers zou gaan. En dit terwijl 60% van alle stroom in België door kerncentrales wordt opgewekt. De grootverbruikers in dit land verbruiken toch geen 60% van alle stroom?

Iedereen die ook maar iets van energieverkoop in dit land afweet, die lacht zich te pletter met deze analyse, die duidelijk opgesteld is door mensen die de markt van heel, heel, heel ver kennen.

Emotie 2: De verbazing. Ik had van Electrabel altijd verwacht dat zij in deze discussie vooral de kostprijs van nucleaire energie zouden overdrijven, 30 tot 35 euro per MWh zoals zij heel lang hebben beweerd. Maar in het rapport van de nationale bank staat nu zwart op wit geschreven dat die maar 21,7 tot 22,4 euro per MWh bedraagt. Met andere woorden: elke gebruiker in dit land kan nu perfect tot op de laatste euro berekenen hoeveel nucleaire rente hij heeft betaald in de afgelopen jaren. De verkoopprijzen proberen te minimaliseren, daarvan moet Electrabel toch zelf weten dat dit niet werkt? Iedereen kan toch zelf in zijn facturen zien dat de cijfers gewoonweg niet kloppen.

Emotie 3: De woede. Als de kippen waren ze erbij, de leden van onze niet-verkozen regering om de studie van de Nationale Bank tot grote waarheid te verkondigen. En, oh wonder, nauwelijks een dag na het verschijnen van de studie hadden ze al berekend hoeveel ze nu extra uit de zak van Electrabel zullen kloppen om het gat in de begroting te dichten, en kijk eens wat een mooi rond bedrag: 500 miljoen euro. Een slimme jongen had zelfs berekend dat dit ongeveer overeenkwam met de vennootschapsbelasting, wat deze taks “rechtvaardig” zou maken. De vennootschapsbelasting bedraagt in ons land zo’n 30%. Wat is er in godsnaam rechtvaardig aan dat een bedrijf 70% nucleaire rente in zijn zakken mag steken? Vooral wanneer de grootste aandeelhouder van dit bedrijf de regering van het naburig land is? Want de grootste aandeelhouder in Electrabel en in onze kerncentrales is via GdF de Franse staat.

Moeten wij dit als bevolking zomaar pikken? Dit is toch een overduidelijke politieke deal? “Wij zorgen ervoor dat de nucleaire rente niet te veel transparant wordt gemaakt, maar stop ons wel 250 miljoen euro toe”, is dat de afspraak geweest? En oh ja, en passant zullen we eventjes onze regulator de Creg vakkundig dood maken. Want wat doe je anders, wanneer je dit rapport ondersteunt, terwijl de Creg op een cijfer uitkwam dat twee keer zo hoog was? Hoe moet de Creg nog ooit met een energiebedrijf (producent, leverancier of vooral ook netbeheerder) discussiëren over te hoge tarieven? Even langs de “experts” van de nationale bank passeren en het probleem met de Creg is zo opgelost. En de burger? Die is de bescherming kwijt die een regulator hem moet bieden in de energiemarkt.

Er is hier een unieke kans gemist om de lasten van de energiekosten voor onze bevolking en onze economie te verlagen. Men zou de nucleaire rente kunnen gebruiken om de kostprijs van de vergroening van onze stroomproductie te verlagen. Men zou een systeem zoals Frankrijk kunnen ontwikkelen: een doorrekening van de nucleaire rente als kostenverlaging aan de eindklanten. Maar nee, deze regering doet wat Belgische regeringen altijd al doen in het energiedossier. Met de bedelhand naar Electrabel stappen. Na de zonnepanelen-vaudeville maakt dit nog maar eens duidelijk dat de cocktail van politiek en energiebedrijven in Belgenland heel erg vies smaakt.

Filed under: Belgium, Energy policy

Can the world be powered without nuclear?

The nuclear disaster in Fukushima is still far from over. I am not a nuclear scientist or a radiation specialist, so it’s as hard for me to judge how much harm has been done exactly to the environment and human health. As an energy market specialist however, I am pretty sure that this event will influence energy and environmental commodity markets in the coming years. I was surprised to find this report by the WHO, the UN outfit for worldwide healthcare. It states that the deaths caused by the Tsjernobyl disaster are actually much lower that often presumed. Again, I am not scientist enough to judge the truth of this statement or the solidity of the analysis that led to it. But it could be that nuclear disasters are a little bit less apocalyptic then we mostly presume.

However, such scientific evidence will never win from the popular perception. As of now, the world’s population has these images in their memory of men in radiation suits and with masks on scanning little babies with spooky devices to check whether they are contaminated. This has already become an important political reality. Last Sunday the German Green party made a historic victory in elections for the regional parliament of Baden-Würtemberg. The region is home to six of Germany’s seventeen nuclear power plants. The Greens have pledged to shut them down. Italy has delayed its plans to build its first nuclear power station by two years.

 

Politicians across Europe that have previously decided to turn back nuclear phase-out schemes try to save their skins by promising their voters a thorough stress-test of the nuclear power plants. I am afraid that these tests might lead to further shut-downs. The stress tests will undoubtedly unveil security failures. A few years ago, a Belgian activist managed to get on the premises of the Doel nuclear power station. According to her, it was very easy to get in. Electrabel, the operator of the Doel plant claimed that she never made it to the nuclear part of the plant. However, the Fukushima disaster has shown us that the non-nuclear part is vulnerable as well. If somebody gets in and seriously damages the pumps that are to supply the cooling water, what happens? Are nuclear facilities really capable of surviving a plane crashing on top of them? And again, as Fukushima has shown us, will the non-nuclear facilities on the sites pass the stress-tests?

If security issues arise in the stress tests, I believe that politicians will most likely copy Angela Merkel and shut down plants. In the post-Fukushima era, no politician will want to take the risk of keeping open a power plant that is not declared 200% safe. Any small issue with safety will lead to temporary or even definitive closures. Therefore, these stress-test swill also be a period of stress for the energy markets.

In the past weeks we have clearly seen how the markets react to the shutting down of nuclear power plants:

1. Power prices obviously rise as less supply of electricity is available and extra, gas-fired power plants with higher marginal costs need to be fired up.
2. This causes increases in gas prices as well, as gas demand goes up.
3. Less nuclear and more gas-fired power means that more carbon dioxide is emitted, which results in rising emission rights prices.
4. The higher prices for gas and emission rights feed back into the power price.

So far, these effects have mostly been observed in the forward markets. In Germany, the Netherlands, Belgium and France, Cal 12 electricity now trades at almost 60 euro per MWh. The spot price has continued at a reasonable level. This clearly signifies that the forward price increases signal a fear of supply shortage, but in the real world, no shortages have occurred yet, even if 7% of Germany’s power capacity is down. Spare capacity and cross-border trading explain why no supply crunch has occurred yet. However, we should watch very carefully at what happens in Q2. This is traditionally maintenance season and a lot of nuclear power stations across Europe are up for planned maintenance. If some unexpected shutdowns due to stress-test issues would be added to that, we could see a supply crunch materializing.

For the longer term, it is highly probable that in many countries the plans for building new nuclear power plants or for keeping existing plants open for a longer period will be ditched. This obviously raises the question whether the world is capable of powering itself without using the nuclear option. According to this article in the Economist we can. They point out that nuclear power plants produce only 14% of the world’s energy. In recent years we have seen several countries grow to 20% shares of power production for wind and solar, countries such as Germany, Denmark or Spain. If the whole world would follow that lead, we could replace nuclear power plants by renewable power plants, without pumping extra CO2 in the air. (Pro-nuclear proponents often make the argument that without nuclear power plants we cannot reach the Kyoto targets). Of course, if our electricity consumption continues to grow, or starts to grow even more rapidly, e.g. because we all start driving electrical cars, the 14% target will become ever more challenging.

Buyers of energy need to be aware that this transition will come with a high bill. German power consumers currently pay 35 euro per MWh for green energy, money that goes to the producers of green energy in the shape of a feed-in tariff. This makes Germany one of the most expensive countries in Europe for industrial power consumption.

Even if we can transfer to a non-nuclear power production in the world as a whole, in Europe, this will be significantly more difficult. The proportion of electricity produced in nuclear facilities in Europe is twice as high as in the rest of the world, almost 28%. Face it as it is, Europe is the must nuclearized zone of the world. France for example, produces as good as all its electricity with its 58 nuclear plants. This can’t simply be replaced by renewable energy, which due to its intermittent character cannot provide all the energy. When the sun doesn’t shine and the wind doesn’t blow, you need another technology to make the power. That technology is likely going to be natural gas-fired power plants due to a variety of reasons:

• Gas-fired power plants have a lot of flexibility for firing up and scaling down the production. This makes them very suitable as stand-in power stations.
• The economics of gas-fired power plants also fit perfectly well with the economics of renewable power stations. With their low investment costs and high fuel costs, they are the marginal power stations of choice.
• Recent developments in the gas markets, such as the development of Qatari LNG business or the shale gas development have inspired optimism that we might have a lot of the stuff left.
• Natural gas burns cleaner than coal, which emits roughly twice as much CO2.

A combination of renewable and gas-fired power plants seems to be the most likely option for a non-nuclear power market. Switching over to this market will demand huge investments. Part of those investments will be passed through to the end consumer in the form of feed-in tariff financing or green certificates to support the construction of windmills and solar panels. The gas transport infrastructure in a country like France will need to be expanded. And the increased demand for gas will put pressure on the gas markets. The volatility that we have recently witnessed in power and gas markets is therefore likely to continue.

Nuclear power enthusiast minted the term nuclear renaissance a few years ago to describe the trend that they saw of a return to more nuclear power production. However, if you look at the graph below, you will notice that in Europe the share of electricity produced in nuclear power stations has systematically decreased in the past ten years. The situation in Fukushima could speed up this decline.

Filed under: Climate change, Energy history, Energy policy, Energy technology, The market today

Earthquake shakes energy markets

German Cal 12 power ended above 58 euro per MWh today. The disastrous events in Japan have sent ripples across the worldwide energy markets. A brief résumé of the consequences of the earthquake that we currently observe:

1. Oil prices have declined. The Brent traded below 110 dollar per barrel today. Oil traders fear that the economic disruptions due to the earthquake will reduce oil demand in Japan, the world’s third largest consumer of oil. For the moment, it looks like the earthquake has (temporarily?) stopped the bull run in the oil markets.
2. Gas prices increased rapidly. TTF Cal 12 traded above 27 euro per MWh today. Nuclear power production in Japan is out due to the earthquake. It is assumed that the MWh’s not produced by the nuclear facilities will be produced in gas-fired power plants. The extra MWh’s of gas will probably come with LNG shipments from (mostly) Qatar. This sparks fears that the LNG supply to Europe, so important in keeping European gas prices at a reasonable price level, will be reduced.
3. Power prices rallied. This was not only due to the rising gas price. The problems with Japan’s nuclear facility could mean the end of plans to keep nuclear power plants in Europe open for longer than originally planned. Today, German Chancellor Merkel even announced that seven nuclear power plants in Germany would be shut down immediately for safety controls. If other countries would adopt similar measures, we would see a severe shortage of electricity in Europe.

The energy markets have changed completely in less than two months time. Revolution and war in the Middle east and an earthquake in Japan have severely shaken the supply / demand balance. The short term price movements might just be speculation or panic reactions. They could also be the start of a further bull trend. But then the question is: can the recovering economy stand this combination of: 1. Commodity price inflation, 2. Severe disruption of one of the world’s most important economies, 3. A massive switch of insurance money towards the Japanese reconstruction? Is the current crash of stock exchanges the precursor of a new economic crisis looming? Or is it just a panic reaction?

No better illustration of the unpredictable character of energy markets than the past two months. Keep counting on that lack of predictability and spread your buying decisions is the best that we can advise in such circumstances. We have to watch carefully in the next days whether the spot gas prices continue to rise. Because that would clearly indicate that increased Japanese LNG buying is affecting supply to Europe.

For the longer term, it is clear that the Japanese disaster will affect the nuclear power sector. It was the Tsjernobyl disaster in 1986 that inspired European governments to decide to phase out nuclear power production. The 25 years that followed without nuclear incidents inspired those governments to turn back those plans of shutting down nuclear power plants. But what politician will dare to defend expanded lifetimes for nuclear power plants after what has happened in Japan? Let alone decide whether to build a new nuclear power plant. If the nuclear phase-out plans would be resumed, this would inevitably have consequences for power pricing in Europe. But that’s the longer term. No idea what it will bring, as every morning we get up in surprise over a new explosion or fire in the Japanese nuclear power plant.

Filed under: Energy history, Energy policy, Energy technology, Germany, Market analysis, The economy, The market today